آيا صحيح است که مي گويند تا زني مهريه اش را به شوهرش حلال نکند نمي تواند ازمال همسرش صدقه بدهد؟ اصلا زن مي تواند بدون اجازه ي همسرش ازمال اوصدقه بدهد؟
الحمدلله،
صدقه دادن زن از مال شوهرش با اجازه و رضايت وي ايرادي ندارد، حال اين رضايت لفظي باشد (يعني شوهر به زن کلاما اجازه دادن صدقه از مالش را داده باشد) مانند اينکه بگويد: تو اجازه داري که از مال من صدقه بدهي به هر کسي که خواستي، و يا اينکه رضايت شوهر به صورت عرفي باشد بدين معني که زن مي داند که معمولا خلق و خوي شوهرش چنان است که از دادن صدقه وي راضي است و با آن مخالفت نمي کند.
پس در اين حالتها بر زن ايرادي نيست که از مال شوهرش به فقرا صدقه دهد و با اين کار اجري را نصيب خود و شوهرش نمايد.
اما اگر شوهر به زن اجازه ندهد يا زن مي داند که شوهر وي با صدقه دادن وي مخالف است و بدان راضي نيست، پس در اين حالت بر زن جايز نيست که چيزي از مال شوهرش را صدقه بدهد.
و آنچه که دلالت بر جايز نبودن دادن صدقه بدون اجازه مرد دارد،حديثي است که ابوداود آنرا از ابي امامه روايت کرده است که او گفت:« سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : ( لا تُنْفِقُ الْمَرْأَةُ شَيْئًا مِنْ بَيْتِهَا إِلا بِإِذْنِ زَوْجِهَا . فَقِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، وَلا الطَّعَامَ ؟ قَالَ : ذَاكَ أَفْضَلُ أَمْوَالِنَا ) . صححه الألباني في صحيح أبي داود .
يعني: از رسول خدا صلي الله عليه وسلم شنيدم که فرمودند:( زن حق ندارد چيزي را از مال شوهرش جز با اذن و رضايت او صدقه دهد. گفته شد : اي رسول خدا حتي خوراک هم نمي تواند صدقه دهد؟ ايشان فرمودند: اين (خوراک) بهترين مال ماست)( يعني خوراک نيز نمي تواند صدقه دهد زيرا خوراک از هر مالي بهتر است).
( إِلا بِإِذْنِ زَوْجِهَا ) در حديث به معني اجازه صريح يا به حالتي که بيانگر رضايت است.
از هيئت دائمي افتا در مورد صدقه دادن زن از مال شوهرش بدون اجازه و رضايت او سوال شد، جواب دادند: "اصل آن است که زن بدون اجازه ي شوهرش نمي تواند صدقه دهد جز به مقدار کمي که عادتا به آن زياد گفته نمي شود، مانند سر زدن به همسايه يا پرداخت مقدار کمي مال به گداها که شوهرش بدان ضررمند نمي شود، و اجر آن شامل هر دوي آنها مي شود. " فتاوى اللجنة الدائمة (10/81)
از شيخ ابن عثيمن رحمه الله سوال شد: آيا جايز است زن از مال شوهرش براي خود يا يکي از امواتش صدقه دهد؟
جواب دادند: آنچه که معلوم است آن است که مال شوهر متعلق به وي است و براي کسي جايز نيست که بدون اجازه ي وي مالي صدقه دهد، پس اگر شوهر به وي (زن) اجازه داد تا براي خود يا يکي از مردگانش (زن و مردگان زن) صدقه دهد، ايرادي بر آن نيست ولي اگر اجازه نداد، زن نمي تواند چيزي را از مال شوهرش صدقه دهد. زيرا آن مال متعلق به شوهرش است، و مال کسي حلال نيست جز با رضايت خاطر وي. مجموع فتاوى ابن عثيمين (18/472)
اما اگر زن خود داراي اموالي باشد و بخواهد از اموال خود صدقه دهد، در اينصورت علما اختلاف دارند که آيا زن بدون اجازه شوهر مي تواند از مال خودش صدقه دهد يا خير؟ ولي جمهور علما معتقدند که زن در مال خود آزاد است که بدون اجازه شوهر مالش را انفاق نمايد و اين راي صحيح تر است. دليل آنها نيز بر جايز بودن اين امر حديث صحيحي از بخاري است که:
عَنْ مَيْمُونَةَ بِنْتَ الْحَارِثِ رَضِي اللَّه عَنْهَا أَنَّهَا أَعْتَقَتْ وَلِيدَةً وَلَمْ تَسْتَأْذِنِ النَّبِيَّ صلي الله عليه وسلم ، فَلَمَّا كَانَ يَوْمُهَا الَّذِي يَدُورُ عَلَيْهَا فِيهِ، قَالَتْ: أَشَعَرْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنِّي أَعْتَقْتُ وَلِيدَتِي، قَالَ: «أَوَفَعَلْتِ؟» قَالَتْ: نَعَمْ. قَالَ: «أَمَا إِنَّكِ لَوْ أَعْطَيْتِهَا أَخْوَالَكِ كَانَ أَعْظَمَ لأَجْرِكِ».
از ام المومنين؛ ميمونه دختر حارث؛ رضي الله عنها روايت است كه ايشان، كنيزي را بدون اينكه از نبي اكرم صلي الله عليه وسلم اجازه بگيرد، آزاد نمود. و هنگامي كه نوبت او فرا رسيد و رسول الله صلي الله عليه وسلم تشريف آورد، ميمونه رضي الله عنها عرض كرد: اي رسول خدا! خبرداري كه من كنيز خود را آزاد كرده ام. رسول الله صلي الله عليه وسلم پرسيد: «واقعاً چنين كرده اي »؟ گفت: بلي. رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمود: «اگر او را به دايي هايت ميدادي، از اجر بيشتري، بهره مند مي شدي».
امام نووي مي فرمايد: در اين حديث جواز بخشيدن مال زن بدون اجازه شوهر برداشت مي شود.
خلاصه اينکه؛دادن صدقه از اموال شوهر بدون اجازه وي صحيح نيست. مگر اينکه شوهر لفظا اجازه داده باشد يا اينکه زن عادت شوهر خود را مي داند و از رضايت خاطر وي نسبت به صدقه مطمئن است. ولي دادن صدقه از مال خود زن نياز به اجازه شوهر ندارد زيرا هرکس مالک اموال خويش است.
والله اعلم
وصلي الله وسلم علي محمد و علي آله و اتباعه الي يوم الدين
بر گرفته از سايت اسلام سوال جواب
IslamQA.Com
| 
