::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1426971 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

73806187 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

2834 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

تا چند خانه از هر طرف همسایه حساب می شود؟
شماره فتوى 8858

تعداد بازديد 5772

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2013-12-24

 

آیا حدیثی از رسول خدا داریم که تا چهل خانه همسایه محسوب می گردند ؟


الحمدلله،

چند حدیث در این مورد وارد شده است، اما تمام آنها ضعیف اند، و آنها عبارتند از :

1- « أَوْصَانِی جَبْرَائِیلُ عَلَیْهِ السَّلَامُ بِالْجَارِ إلَی أَرْبَعِینَ دَارًا ، عَشَرَةٌ مِنْ هَاهُنَا ، وَعَشَرَةٌ مِنْ هَاهُنَا ، وَعَشَرَةٌ مِنْ هَاهُنَا ، وَعَشَرَةٌ مِنْ هَاهُنَا ». یعنی : «جبرئیل علیه السلام مرا در مورد همسایه ها تا چهل خانه سفارش نمود، و از هر طرف (شمال و جنوب و شرق و غرب) تا ده خانه را همسایه حساب کرد».

این حدیث را بیهقی در سنن خود (6 / 276) از عایشه رضی الله عنها بصورت مرفوع روایت کرده، و بعد گفته : در اسناد آن ضعف نهفته است.

و زیلعی حنفی نیز در کتابش " نصب الرایة فی تخریج أحادیث الهدایة " (4 / 414) به این سخن بیهقی اقرار کرده است.

و علامه البانی نیز در کتاب "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (274) گفته : ضعیف است.

2- «أَلَا إنَّ أَرْبَعِینَ دَارًا جِوَارٌ ، وَلَا یَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنْ خَافَ جَارُهُ بَوَائِقَهُ، قِیلَ لِلزُّهْرِیِّ : أَرْبَعِینَ دَارًا؟ قَالَ : أَرْبَعِینَ هَکَذَا ، وَأَرْبَعِینَ هَکَذَا». یعنی : «هان! بدانید که تا چهل خانه همسایه محسوب می شود، و کسی که همسایه اش از شر او در امان نباشد به بهشت داخل نمی شود» از زهری – از راویان حدیث – پرسیده شد : منظور از چهل خانه چگونه است؟ گفت : چهل خانه از این سو و آنسو .

این حدیث را طبرانی در "معجم الکبیر" (19 / 73 / 143) از عبد الرحمن بن کعب بن مالک از پدرش روایت کرده است. امام هیثمی در " المجمع " (8 / 169) درباره آن گفته : در سند آن شخصی بنام " یوسف بن السفر" هست که او متروک الحدیث است.

علامه البانی در "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (275) گفته : «حدیث ضعیف است، زیلعی حنفی درباره " یوسف بن السفر" گفته : در مورد (توثیقق) او کلام زیاد هست، و دارقطنی وی را دروغگو دانسته است».

حافظ عراقی نیز در کتاب " تخریج الإحیاء " (2 / 189) حکم به ضعف حدیث داده است، و همینطور حافظ ابن حجر در " الفتح " (10 / 397).

3- «حَقُّ الْجِوَارِ إلَی أَرْبَعِینَ دَارًا، وَهَکَذَا وَهَکَذَا ، وَهَکَذَا وَهَکَذَا ، یَمِینًا وَشِمَالًا، وَقُدَّامَ وَخَلْفَ».

یعنی : «حق همسایه تا چهل خانه از چهار سو رعایت شود».

این حدیث را أبویعلی در مسندش (10 / 385 / 5982) از ابوهریره رضی الله عنه بصورت مرفوع روایت کرده است. در سند آن شخصی بنام "عبد السلام بن أبی الجنوب" است که علامه البانی در "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (276) درباره او گفته : ابن حبان در " الضعفاء " (2 /150) گفته : او منکر الحدیث است، و زیلعی در " نصب الرایة " (3 / 414) به این سخن اقرار کرده است. و هیثمی در " المجمع " (8 / 168) گفته : این حدیث را ابویعلی از شیخ خود – محمد بن جامع العطار-  روایت کرده که او ضعیف است، و در نهایت (علامه البانی) گفته : حدیث بسیار ضعیف است.

حافظ عراقی نیز در کتاب " تخریج الإحیاء " (2 / 189) حکم به ضعف حدیث داده است.

4- «السَّاکِنُ مِنْ أَرْبَعِینَ دَارًا جَارٌ»، قِیلَ لِلزُّهْرِیِّ : «وَکَیْفَ أَرَبَعُونَ دَارًا ؟ قَالَ : أَرْبَعُونَ عَنْ یَمِینِهِ، وَعَنْ یَسَارِهِ ، وَخَلْفَهُ ، وَبَیْنَ یَدَیْهِ». یعنی : «ساکنین چهل خانه بعنوان همسایه محسوب می شوند». از زهری – از راویان حدیث – پرسیده شد : این چهل خانه چگونه است؟ گفت : چهل خانه از چهار سو : راست و چپ و پشت و جلو .

این حدیث را أبوداود در " المراسیل " (450) بصورت مرسل روایت کرده است، و سند حدیث بدون مشکل است، تاجائیکه علامه البانی در "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (275) در مورد آن گفته : «راویان آن ثقه اند، و اگر مرسل نمی بود حکم به صحت آن می دادم».

همانطور که می دانیم حدیث مرسل مورد اختلاف مذاهب است؛ آیا حجت است یا جزو احادیث ضعیف تلقی می شود؟ قبلا لازمست یادآور شویم که حدیث مرسل یعنی : (حدیثی که یک تابعی آنرا از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل می کند در حالیکه خود آنرا از ایشان نشنیده است، یعنی مشخص نیست که آن تابعی حدیث را از کدام صحابه شنیده است، لذا سند آن منقطع است).

نزد جمهور محدثین و بسیاری از اصحاب اصول و فقها، حدیث مرسل ضعیف و مردود می باشد، ولی حدیث مرسل نزد احناف حجت است، برای همین حنفیه این حدیث را معتبر دانستند و آنرا پذیرفتند، و قائل بر آنند که تا چهل خانه از هر سو بعنوان همسایه تلقی می شود.

علامه البانی در "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (275) گفته : «کسانی که معتقد به صحت حدیث مرسل هستند مانند حنفیه، این حدیث را پذیرفتند، البته شافعی نیز معتقد به این هست که تا چهل خانه همسایه تلقی می شود، اما آنچه (در اثبات رأی خود) روایت کرده ضعیف است، و با این نظر حنفیه که مرسل حجت است مواقفت نکرده است».

منظور آنست که شافعی به حدیث مورد نظر احناف – که مرسل است – استناد نکرده، بلکه به حدیث دیگری استناد کرده که البته آنهم ضعیف است.

 

بطور خلاصه : از نظر شافعیه و حنابله و حنفیه : حد همسایه تا چهل خانه از هر سو (راست و چپ و مقابل و پشت) است، و هریک به احادیثی استناد کردند که هیچیک صحت ندارد.

بعضی دیگر از علماء گفتند : همسایه آنست که مجاور و پهلوی خانه از تمامی جهات باشد، و اگر در مقابل و روبرو است نباید فاصله زیادی بین آنها باشد، مثلا بین دو خانه یک رودخانه و یا کوچه و خیابان پهن و وسیع نباشد.

بعضی دیگر گفتند : تمامی خانه هایی که دور یک مسجد اند و یا دو مسجد نزدیک به هم اند، همسایه همدیگر تلقی می شوند.

علامه البانی در "سلسلة الأحادیث الضعیفة" (277) در این مورد می گوید : «علماء در مورد حد همسایگی بر چند قول اختلاف رأی دارند که حافظ ابن حجر در " الفتح " (10 / 367) آنها را بیان کرده است، اما هر آنچه که با استناد به احادیث پیامبر صلی الله علیه وسلم گفته که تا چهل خانه است، ضعیف بوده و صحیح نیست، و رأی صواب آنست که حد همسایه بر اساس عرف است، و خدا بهتر می داند».

خاطرنشان‌ می‌شود که‌ حق‌ همسایه‌ به‌ حسب‌ نزدیکی‌ و دوری‌ منزل‌ وی‌ تفاوت‌ پیدا می‌کند، پس‌ به‌ هراندازه‌ که‌ منزلش‌ دورتر باشد؛ حق‌ وی‌ هم‌ ضعیف‌تر می‌شود و به‌ هراندازه‌ که‌ منزلش‌ نزدیکتر باشد، حق ‌وی‌ هم‌ قوی‌تر می‌شود. در حدیث‌ شریف‌ آمده‌ است‌ که‌ رسول‌اکرم صلی الله علیه وسلم درباره‌ حق ‌همسایه‌ فرمودند: « مَا زَالَ جِبْرِیلُ یُوصِینِی بِالجارِ حتَّی ظَنَنتُ أَنَّهُ سیُوَرِّثُهُ».

یعنی : «جبرئیل‌ پیوسته‌ به‌ من‌ درباره‌ همسایه‌ سفارش‌ می‌کرد تا بدانجا که‌ گمان‌ بردم؛ همسایه‌ از همسایه‌ ارث‌ می‌برد» متفق علیه .

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com