دو ماشین با هم تصادف می کنند و هر دو نفر می میرند، بر فرزندان آنها چیزی لازمست؟
 

دو ماشین با هم تصادف می کنند و هر دو نفر می میرند، بر فرزندان آنها چیزی لازمست؟

الحمدلله،

اگر خطا و تقصیر بین طرفین مشترک باشد، پس هر کدام بایستی به میزان درصد خطایش خسارت جانی و مالی بپردازد، و از آنجائیکه نسبت خطای هر کدام 50% بوده، پس بر هر یک نیز لازمست که نصف دیه طرف مقابل و نصف خسارت وارده بر خودرو او را بپردازد.

دیه هم بر عاقله مجرم لازمست، یعنی نزدیکان مذکر از جانب پدر – مثل پدر و پدربزرگ و پسر و برادر و عمو و پسرعمو - باید دیه بدهند.

اما هریک باید کفاره کاملی بدهند، و کفاره تجزیه پذیر نیست.

در ‏فتاوی علماء هیئت دائمی افتاء ‏آمده : «اگر (خطای) حادثه تصادف بین راننده ها مشترک باشد، بر هر یک از آنها واجب است که با توجه به نسبت خطایشان دیه بپردازند، اما بر هرکدام از افراد شریک در قتل خطا کفاره ای لازم است، ولو آنکه درصد خطای او اندک باشد، اما اگر کسی 100 درصد خطا از جانب او باشد، تنها او کفاره بدهد نه دیگران، ضمناً عاقله وی باید دیه بدهند». ‏"فتاوی اللجنة الدائمة" (21/273).

و اگر ورثه طرفین با هم توافق کردند که از حقوق خود در مقابل همدیگر گذشت می کنند، ایرادی ندارد و نیازی به پرداخت خسارت نیست.

اما کفاره :

کفاره قتل خطا عبارتست از : آزاد کردن برده مؤمن، اگر برده نیافت پس باید دو ماه پشت سر هم روزه بگیرد. از آنجائیکه پدر شما در این تصادف فوت کردند، اگر برای شما ورثه و فرزندان متوفی مقدور بود که برده ای مؤمن را بیابید و آزاد کنید پس بایستی از میراث متوفی هزینه آزادی آن برده را متقبل شوید، اگر هم چنین چیزی مقدور نبود – که معمولا در زمان ما مقدور نیست – در آنصورت ملزم نیستید بجای او دو ماه روزه بگیرید، مگر آنکه یکی از شما فرزندان از باب احسان و تبرع بخواهید بجای پدرتان روزه بگیرید، اما فقط یک نفر می تواند این مسئولیت را بر دوش بگیرد و نمی توانید این دو ماه روزه را بین خود (فرزندان متوفی) تقسیم کنید، یعنی فقط یک نفر بتنهایی دو ماه را پشت سر هم روزه بگیرد.

در ‏فتاوی علماء هیئت دائمی افتاء ‏آمده : «اگر واقع امر آنگونه است که درباره پدرتان بیان کردید، بر او (یعنی پدر که فوت شده) کفاره قتل خطا لازمست، که عبارتست از : آزادی برده مؤمن، اگر نیافت پس دو ماه را روزه بگیرد، به دلیل آیه : «وَمَا کَانَ لِمُؤْمِن أَنْ یَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلاَّ خَطَأَ وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِیرُ رَقبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِیَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَی أَهْلِهِ إِلاَّ أَنْ یَصَّدَّقُوا – إلی قوله تعالی : -  فَمَنْ لَمْ یَجِدْ فَصِیَامُ شَهْرَیْنِ مُتَتَابِعَیْنِ تَوْبَةً مِنْ اللَّهِ وَ کَانَ اللَّهُ عَلِیماً حَکِیماً» (نساء : 92). یعنی : «هیچ مؤمنی را سزوار نیست که مؤمن دیگری را بکشد مگر از روی خطا. کسی که مؤمنی را به خطا کشت باید برده مؤمنی را (بعنوان کفاره) آزاد کند، و خونبهایی هم به بستگان مقتول بپردازد، مگر اینکه آنان در گذرند – تا آنجا که می فرماید : - اگر هم دسترسی (به آزاد کردن برده) نداشت، باید (قاتل) دو ماه پیاپی و بدون فاصله روزه بگیرد. خداوند (این را برای) توبه (شما) مقرر داشته است و خداوند آگاه و حکیم است».

اما چون (پدر شما) فوت کرده و آنچه بر او واجب شده (یعنی کفاره) را اداء ننموده است، بر ولی او واجب است که از میراث متوفی برده ای مؤمن بخرد و آزاد کند، اگر میراث او برای این امر کافی نبود، و یا برده مؤمن نیافت، در این حالت برای وی مستحب است که بجای او دو ماه پشت سر هم روزه بگیرد، به دلیل فرموده پیامبر صلی الله علیه وسلم : « مَنْ مَاتَ وَعَلَیْهِ صِیَامٌ صَامَ عَنْهُ وَلِیُّهُ ». یعنی : هر کس فوت کند و روزه ای بر گردن داشته باشد ولیش به جای او آن روزه را بگیرد‌. متفق علیه» "فتاوی اللجنة الدائمة" (21/324).

و گفتند : «در روزه کفاره جایز نیست بیشتر از یک نفر مشارکت داشته باشد، بلکه مشروع آنست که فقط یک نفر متولی ادای کفاره شود» "فتاوی اللجنة الدائمة" (21/326).

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com