حدیث : (همه تجار داخل جهنم می شوند مگر تقوا پیشه گان)
 

حدیث : (همه تجار داخل جهنم می شوند مگر تقوا پیشه گان)

الحمدلله،

حدیث با این لفظ را در هیچیک از کتابهای سنت و حدیثی نیافتیم، اما شبیه آن وارد شده است :

از رفاعه بن رافع رضی الله عنه روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمودند : « إِنَّ التُجَّارَ یُبعَثُونَ یَومَ القِیَامَةِ فُجَّارًا، إِلَّا مَن اتَّقَی اللَّهَ وَبَرَّ وَصَدَقَ». یعنی : «همانا تاجران در روز قیامت همچون انسانهای فاجر برانگیخته می شوند، من آنکسی که از خدا بترسد و درستکار و راستگوباشد». این حدیث را ترمذی (1210) و دارمی (2/247) وابن ماجه (2146) وابن حبان (11/276) روایت کرده اند، و ترمذی گفته : حسن صحیح است. و حاکم گفته : اسناد آن صحیح است و امام ذهبی با او موافقت کرده است، و علامه البانی نیز در "السلسلة الصحیحة" (994) صحیح دانسته است.

علامه مبارکفوری در شرح آن آورده : « (جز کسی که از خدا بترسد) یعنی مرتکب گناه کبیره و صغیره نشود، مثل تقلب و خیانت و فریبکاری، یعنی در تجارتش با مردم به خوبی و درستی معامله کند، و یا طاعت و عبادت خداوند را برپا دارد، ( و راستگو باشد) یعنی در سوگندش و سایر سخنانش صادق باشد.

قاضی گفته : از آنجائیکه از جمله عادت و خوی تجار؛ تدلیس و نیرنگ در معاملات است، و سخت در تلاشند تا کالای خود را از هر راهی که برایشان ممکن است مثل سوگند دروغ و غیره بفروشند، لذا حکم به فاجر بودنشان داده شده، و تنها کسانی که از حرامها پرهیز می کنند و در سوگندش راست و در کلامش صادق است از آن مستثناء شده اند.

شارحین حدیث هم بر همین نظر هستند، و فاجر بودن را بر لغو گویی و سوگند (دروغ) حمل کرده اند» "تحفة الأحوذی" (4/336).

چنانچه بر طبق احادیث صحیح دیگر؛ سبب توصف تجار به فجور به دلیل پوشاندن حقیقت بوسیله سوگند دروغ و خلف وعده است.

از عبدالرحمن بن شبل رضی الله عنه روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود : «إِنَّ التُجَّارَ هُمُ الفُجَّارَ ، قِیلَ یَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ أَوَ لَیسَ قَد أَحَلَّ اللَّهُ البَیعَ ؟ قَالَ : بَلَی ، وَلِکِنَّهُم یُحَدِّثُونَ فَیَکذِبُونَ ، وَیَحلِفُونَ فَیَأثَمُونَ». یعنی : «همانا تجار فاجرند، گفته شد : ای رسول خدا! مگر خداوند معامله و تجارت را حلال نکرده است؟ فرمود : آری، اما آنها سخن دروغ می گویند و (به دروغ) سوگند یاد می کنند و بخاطر آن گناهکارند». به روایت مسنی أحمد (3/428) و حاکم (2/8) و گفته : صحیح الإسناد است، و البانی در "السلسلة الصحیحة" (366).

پس تجارت و بازرگانی از افضل مکاسب است، البته برای کسی که اهل صداقت و درستکاری است، چرا که تاجر راستگو و درستکار و امانت دار اجر و ثواب زیادی دارد، چنانکه ابوسعید خدری رضی الله عنه روایت می کند که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند : « التَّاجِرُ الصَّدُوقُ الأَمِینُ مَعَ النَّبِیِّینَ وَالصِّدِّیقِینَ وَالشُّهَدَاءِ». یعنی : «تاجر راستگو و امانت دار و درستکار همراه پیامبران و صدیقان و شهداء هستند» ترمذی (1209) و گفته : حدیث حسن . و ابن تیمیة در "المستدرک علی مجموع الفتاوی" (1/163) گفته : اسناد آن نیک است.

منبع : سایت (الإسلام سؤال وجواب).

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com