::ISLAMPP.COM::     دانلود کل سایت بصورت آفلاین! کلیک کنید     ::ISLAMPP.COM::     @ توجه توجه @ به سؤالات تکراری پاسخ داده نخواهد شد، پس لطفا قبل از ارسال سوال، در سایت جستجو کنید@

 اخبار جديد

صفحه أصلى

فتاواى متن

فتاواى صوتى

فتاواى تصويرى

گروهبندى فتاوى

كتابخانه فتاوى

جديدترين فتاوى

دانلود کتاب

اصول و تعبير خواب

فرستادن سؤال

جستجو در سايت

پيشنهادات و انتقادات

ارتباط با ما

درباره ما

آمار سايت

1435661 تعداد بازديد سايت

29705 تعداد كل فتاوى

9091 تعداد فتاواى متن

11381 تعداد فتاواى صوتى

9233 تعداد فتاواى تصويرى

73989286 تعداد كل فتاواى خوانده وشنيده شده

2835 تعداد كل فتاواى ارسال شده

 

نمايش فتاوى

 

فتاوى -->> -->>  فتواى انتخاب شده

آیا می توان ذبیحه قربانی را به جای عقیقه نوزاد هم در نظر گرفت؟
شماره فتوى 7626

تعداد بازديد 6214

فرستادن به دوست 

 چاپ كردن

تاريخ اضافه 2012-12-11

 

اینجانب پسری دارم که قریب 6 ماه سن دارد و متأسفانه به سبب اینکه در مملکت خویش حضور ندارم نتوانسته ام برای پسرم عقیقه کنم. اما اکنون به سبب فرا رسیدن ایام مبارک عید قربان نیت کرده ام که برای پسرم قربانی کنم. حال سؤال این است که برای پسرم (عقیقه) نکرده ام آیا میشود برایش قربانی کنم؟

در ضمن عرض کنم که پسرم نزد من نیست و در ایران نزد خواهرم نگهداری میشود و طبق نیتم بر حسب توان مالی ام اگر خدا قبول کند قرار است یگ گوسفند برای پسرم قربانی شود و به سبب اینکه پسرم نزد خانواده خواهرم با هزینه خودم نگهداری میشود آیا میشود در این قربانی، گوسفند را برای تمام اهل خانواده قربانی کرد؟


الحمدلله،

مستحب است که در روز هفتم ولادت نوزاد، عقیقه کرد، پس عقیقه حیوانی است که به مناسبت تولد نوزاد ذبح می‌شود.

پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «مع الغلام عقیقة، فأهریقوا عنه دما، وأمیطوا عنه الأذی».

یعنی: «با تولد نوزاد عقیقه داده شود، لذا به مناسبت تولدش خونی را بریزید (حیوانی را ذبح کنید) و ناپاکی را از او دور کنید (موی سرش را بتراشید)». بخاری (5472).

و فرمود: «کل غلام مرتهن بعقیقته، تذبح عنه یوم السابع و یحلق رأسه ویسمی» .

یعنی: «هر نوزادی به خاطر عقیقه‌اش در گرو است که باید در روز هفتم تولد عقیقه ذبح، و سر نوزاد تراشیده و نام‌گذاری شود». صحیح ابن ماجه (2563).

همانطور که گفته شد: سنت است که در روز هفتم تولد، حیوان عقیقه ذبح شود، اگر در روز هفتم نشد، آیا می توان در هفته ها یا ماههای آینده عقیقه نمود؟

در کتاب "دائرة المعارف فقهی" چنین آمده است:

« شافعیه و حنابله گفتند : وقت ذبح حیوان عقیقه از لحظه ای که نوزاد بطور کامل از مادرش جدا می شود آغاز شده و قبل از آن وقت، عقیقه صحیح نیست و بعنوان یک ذبح عادی حساب می شود.

و حنفیه و مالکیه گفتند : وقت عقیقه در روز هفتم ولادت باشد و نباید قبل از روز هفتم باشد.

و فقهاء هرچند که در وقت عقیقه اختلاف نظر دارند، اما اتفاق نظر دارند که عقیقه در روز هفتم ولادت مستحب است...

و مالکیه گفتند : با تمام شدن روز هفتم ولادت نوزاد، وقت عقیقه کردن هم به پایان می رسد.

شافعیه گفتند : تا بالغ شدن بچه متولد شده همچنان جایز است که برای او عقیقه کرد.

حنابله گفتند : اگر کسی موفق نشود که در روز هفتم ولادت عقیقه کند، سنت است که در روز چهاردهم عقیقه کند، اگر بازهم موفق نشد پس در روز بیست و یکم از ولادت نوزاد عقیقه نماید، و این نظر از عایشه رضی الله عنها نیز روایت شده است و بعضی از مالکیه هم بر همین رای هستند». " الموسوعة الفقهیة " (30 / 278، 279).

نکته : استدلال حنابله برای رای خود حدیثی از  بریده رضی الله عنه است که در آن پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید: «العقیقة تذبح لسبع، أو لأربع عشرة، أو لإحدی و عشرین».

یعنی: «عقیقه در روز هفتم یا چهاردهم یا بیست و یکم ذبح شود».

طبرانی در " المعجم الأوسط " (5 / 136) و بیهقی (9 / 303).

ولی بر طبق نظر صحیح تر این حدیث ضعیف است، علامه البانی هم در نظریه متفاوت درباره حدیث مذکور دارد ولی ظاهرا آخرین نظر ایشان بر تضعیف حدیث مذکور است. " إرواء الغلیل " (4 / 369).

امام ابن قیم چنین ترجیح داده است که: عقیقه کردن مستحب است که در روز هفتم ولادت نوزاد باشد، اما اگر کسی موفق نشد که در روز هفتم ولادت فرزندش عقیقه کند، می تواند در هر روزی از عمر فرزندش برای او عقیقه کند، چراکه روایت بریده رضی الله عنه ضعیف است، و از آنجائیکه ذبح عقیقه بخاطر ولادت نوزاد است می توان قبل از روز هفتم نیز عقیقه کرد.

ابن قیم رحمه الله می گوید: «و ظاهرا تقید به روز هفتم از باب استحباب (و افضلیت) است، وگرنه اگر کسی مثلا در روز چهارم ولادت یا روز هشتم یا دهم و یا بعد آنهم عقیقه کند، صحیح باشد». " تحفة المودود بأحکام المولود " ( ص 63 ).

همچنین علمای هیئت دائمی افتاء همین رای ابن قیم را صحیح تر می دانند و گفتند: «عقیقه سنت مؤکده ای است که برای نوزاد پسر دو گوسفند و برای دختر یک گوسفند ذبح می شود، و در روز هفتم ولادت ذبح گردد، و اگر آنرا به بعد از روز هفتم موکول کرد جایز است و حتی می توان در هر وقتی عقیقه کرد، و بخاطر تاخیر آن گناهکار نمی شود، اما افضل آنست که در صورت امکان هرچه زودتر عقیقه کند».

شیخ عبد العزیز بن باز، شیخ عبد الرزاق عفیفی، شیخ عبد الله بن غدیان، شیخ عبد الله بن قعود.

" فتاوی اللجنة الدائمة " (11 / 439).

و باز همین هیئت گفته اند: «تعیین روز هفتم برای ذبح عقیقه دلیل بر آن نیست که مشروعیت عقیقه جز در روز هفتم نیست، چرا که ولادت فرزند است که سبب طلب عقیقه شده است، و روز هفتم وقت افضل برای تنفیذ این امر مشروع است، و برای همین اگر قبل از روز هفتم عقیقه کند صحیح است، چنانکه ابن قیم و کسانی که با او موافقت کردند اینگونه گفته اند».

شیخ عبد الرزاق عفیفی، شیخ عبد الله بن غدیان، شیخ عبد الله بن منیع.

"فتاوی اللجنة الدائمة " (11 / 445 ، 446).

 

و اما به اصل سوال می پردازیم و آن اینکه : آیا می توان بین ذبیحه قربانی و عقیقه جمع بست و هر دو را با یک ذبیحه و دو نیت بجا آورد؟ یعنی مثلا کسی قربانی کند و نیت قربانی هم بر ذبیحه بیاورد ولی همزمان نیت عقیقه را هم داشته باشد تا هم قربانی کرده باشد و هم عقیقه؟

پاسخ : علمای اسلام درباره جواز چنین عملی اختلاف نشر دارند :

اول : مالکیه و شافعیه – و روایتی از امام احمد – گفته اند : چنین کاری جایز نیست و قربانی نمی تواند جای عقیقه را پر کند، و هر دو مقصود با یک ذبیحه حاصل نمی شوند، زیرا هرکدام از این دو (عقیقه و قربانی) به ذات خود مقصود جداگانه ای دارد و انجام یکی از آنها دیگری را ساقط نمی کند، و هرکدام از آنها سبب مختلف و مستقل به خود دارد، یعنی قربانی و عقیقه دو ذبیحه با دو سبب جدا از هم هستند، مانند خون تمتع و خون فدیه..

نگاه کنید به : "تحفة المحتاج شرح المنهاج" (9/371)، "مواهب الجلیل" (3/259).

 

دوم : حنفیه می گویند : قربانی می تواند بجای عقیقه هم انجام شود، یعنی هر دو مقصود با یک ذبیحه حاصل می شود، و این رای امام حسن بصری، و محمد بن سیرین و قتاده و روایتی از امام احمد نیز هست.

آنها می گویند : هدف از قربانی و عقیقه تقرب الی الله بوسیله ذبح است، حال یکی از این دو مقصود در دیگری داخل شده؛ همانگونه که نماز تحیة المسجد در نماز فرض داخل می شود، یعنی کسی که داخل مسجد شده و نماز فرض می خواند آن نماز فرض بعنوان تحیة المسجد نیز برایش محسوب می شود و هر دو ثواب را می گیرد. و این مسئله را شبیه اجتماع نماز عید با نماز جمعه دانسته اند، چنانکه روز عید مصادف با روز جمعه باشد، اگر کسی فقط نماز جمعه بخواند یا فقط نماز عید بخواند، می تواند دیگری را نخواند،همانگونه عقیقه و قربانی را می توان با یک ذبح بجای آورد.

نگاه کنید به : "المصنف" ابن أبی شیبة (5/534)، "شرح منتهی الإرادات" (1/617)، "کشاف القناع" (3/30).

در بین علمای معاصر، شیخ محمد بن ابراهیم (مفتی اسبق) رای احناف را ترجیح داده و گفته :

«اگر قربانی و عقیقه با هم (در یک روز) جمع گردند، یک ذبح برای صاحب خانه کفایت می کند، نیتش را برای انجام قربانی عزم کرده و حیوان قربانی را ذبح می کند و عقیقه را نیز در همان ذبیحه داخل می گرداند». "فتاوی الشیخ محمد بن إبراهیم" (6/159).

اما علامه ابن عثیمین رحمه الله بعد از ذکر اختلاف علماء و دلایل آنها، در انتهاء چنین می گوید: «بعضی از اهل علم گفتند : اگر روز عید با روز هفتم ولادت نوزاد یکی شوند و در آنروز قربانی کنند، آن قربانی بجای عقیقه هم کفایت می کند، همانگونه که اگر کسی داخل مسجد شود و نماز فریضه بخواند جای تحیة المسجد را هم پر می کند، زیرا هر دوی آنها (قربانی و عقیقه) دو عبادت از یک جنس واحد هستند که وقت آنها باهم جمع گشته است، پس انجام یکی بجای دیگری هم بس است، اما من چنین نظر دارم که اگر خدای متعال کسی را غنی گردانیده است بهتر است برای قربانی یک گوسفند و برای عقیقه هم یک گوسفند دیگر ذبح کند اگر فرزندش دختر است، و اگر پسر است دو گوسفند». " مجموع فتاوی ورسائل " (25/287).

 

خلاصه اینکه: به سوال کننده می گوئیم : اگر شما موفق نشده اید که در روز هفتم برای پسرتان عقیقه کنید، بر طبق رای راجح اکنون می توانید برای پسرتان (که شش ماهه است) عقیقه کنید، و اینکه بخواهید در روز عید قربان ، حیوانی را بجای عقیقه قربانی کنید، می گوئیم : بر طبق فتوای بعضی از مذاهب اهل سنت و دیگر اهل علم، شما می توانید یک گوسفند را قربانی کنید که هم نیت قربانی کردن از آن ذبح داشته باشید و هم نیت عقیقه برای پسرتان، یعنی با یک ذبح دو عبادت (قربانی و عقیقه) را همزمان با هم انجام دهید. اما بهتر انست اگر توانایی مالی دارید حداقل دو گوسفند تهیه کنید که یکی را به نیت قربانی و دیگری را به نیت عقیقه ذبح نمایید و سپس گوشت آنرا هم برای خود و هم به اقارب و همسایه ها و فقراء کنار بگذارید، پس اگر توانایی مالی داشته باشید این کار بهتر است.

و اما اینکه اگر یک گوسفند قربانی کنید آیا برای تمام اهل خانواده شما هم کفایت می کند؟

می گوئیم : اگر شما یک خانواده واحد هستید، آری، قربانی کردن یک حیوان برای تمام اعضای خانواده کفایت می کند، اما چنانکه خانواده خواهرتان از شما مستقل هستند، مثلا خواهر شما ازدواج کرده و اکنون با شوهرش زندگی مستقلی دارد، در آنصورت اگر شما برای خانواده خواهرتان پول بفرستید تا بعنوان قربانی (و عقیقه) گوسفندی را ذبح کنند، این قربانی برای خانواده خواهر شما حساب نمی شود و آنها را از قربانی جداگانه برای خود بی نیاز نمی گرداند.

برای توضیحات بیشتر در این مورد به فتوای (5946) مراجعه کنید.

 

والله اعلم

وصلی الله علی نبینا محمد وعلی اله وصحبه وسلم

سایت جامع فتاوای اهل سنت و جماعت

IslamPP.Com